ในยุคที่โรงงานหันมาใช้โคมไฟไฮเบย์ LED กันมากขึ้น แสงสว่างในโรงงานอุตสาหกรรมไม่ใช่แค่เรื่องของความสว่าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งต้องมองไปถึงค่าลักซ์ ตามมาตรฐานความเข้มของแสงสว่าง จากประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อทั้งประสิทธิภาพการทำงาน ความปลอดภัย และคุณภาพของสินค้า
จะพาคุณเข้าใจกฎของกระทรวงฯ เกี่ยวกับแสงสว่าง ตามกำหนดของกรมสวัสดิการ และคุ้มครองแรงงาน เพื่อให้การใช้งานโคมไฮเบย์ในฐานะผู้ประกอบการได้ประสิทธิภาพและถูกต้องตามข้อกฎหมายที่นายจ้างต้องทำตามด้วย
ลักซ์ (Lux) คืออะไร? ทำไมโรงงานต้องให้ความสำคัญ
ความหมายตามประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน ลักซ์ (Lux) คือหน่วยวัด “ความเข้มของแสงสว่าง” ที่ตกกระทบลงบนพื้นผิวต่อหนึ่งหน่วยตารางเมตร
- ลูเมน = ปริมาณแสงทั้งหมด
- ลักซ์ = ความสว่างที่เรา “ได้รับจริง”
ความสำคัญของแสงสว่างในโรงงาน
หากค่าลักซ์ต่ำเกินไป อาจทำให้เกิดความผิดพลาดในกระบวนการผลิตได้ทันที แสงสว่างที่เหมาะสมช่วย ดังนี้
- ลดอุบัติเหตุในการทำงาน
- เพิ่มความแม่นยำของงาน
- ลดความเมื่อยล้าของสายตา
- เพิ่ม Productivity ของพนักงาน
กฎหมายแสงสว่างโรงงาน
อ้างอิงจาก
- กฎกระทรวง พ.ศ. 2559
- ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2560
ตามหมวด ๒ เกี่ยวกับแสงสว่าง ข้อ ๔ นายจ้างต้องจัดให้สถานประกอบกิจการมีความเข้มของแสงสว่างไม่ต่ำกว่ามาตรฐานที่อธิบดีประกาศกําหนด
ตารางมาตรฐานค่าลักซ์โรงงาน
| ประเภทงาน | ค่าลักซ์ขั้นต่ำ | ตัวอย่าง |
| ทางเดิน | 50–100 lux | ทางเดิน / ลาน |
| งานหยาบ | 100–150 lux | คลังสินค้า |
| งานทั่วไป | 200–300 lux | ไลน์ผลิต |
| งานละเอียด | 500–750 lux | พื้นที่ QC |
| งานละเอียดมาก | 1000–1500 lux | อิเล็กทรอนิกส์ |
อ่านเพิ่มเติม มาตรฐานความเข้มของแสงสว่างฉบับเต็ม
เกณฑ์การตรวจวัด “ความเข้มของแสงสว่าง” ในโรงงาน
การตรวจวัดแสงสว่างในสถานประกอบกิจการ เป็นเรื่องสำคัญที่เกี่ยวข้องกับ “ความปลอดภัย” และ “ประสิทธิภาพการทำงาน” ของพนักงานโดยตรง กฎหมายได้กำหนดแนวทางไว้อย่างชัดเจนในประกาศปี 2561 และมีการแก้ไขเพิ่มเติมในปี 2564 เฉพาะ ข้อ 8 ที่เกี่ยวกับเครื่องมือวัดแสง
หมวด ๓ การตรวจวัดความเข้มของแสงสว่างและประเภทกิจการที่ต้องดําเนินการ
ข้อ 7 นายจ้าง “ทุกประเภทกิจการ” ต้องจัดให้มีการตรวจวัดความเข้มของแสงสว่าง โดยต้องครอบคลุม 3 พื้นที่หลัก คือ
- พื้นที่ทั่วไป เช่น ทางเดิน โถง พื้นที่ใช้งานร่วม
- พื้นที่การผลิต เช่น ไลน์ผลิต โรงงาน พื้นที่ทำงานหลัก
- จุดทำงานเฉพาะ (Workstation) งานที่ต้องใช้สายตาเพ่ง เช่น งานประกอบ งานตรวจสอบ
เงื่อนไขสำคัญ
- ต้องวัดในสภาพการทำงานปกติ
- และวัดในช่วงที่แสงธรรมชาติน้อยที่สุด (เช่น ตอนเย็น/กลางคืน)
ข้อ 8 เครื่องมือวัดแสงต้องได้มาตรฐาน เครื่องวัดแสง (Lux Meter) ต้องเป็นไปตามมาตรฐานใดมาตรฐานหนึ่ง เช่น CIE 1931 ,ISO/CIE 10527 หรือมาตรฐานเทียบเท่า สิ่งที่ต้องทำก่อนวัดทุกครั้ง
- ต้องทำ การตั้งค่าเครื่องให้อ่านค่าเป็นศูนย์ (Zeroing)
- หรือทำตามคู่มือของผู้ผลิต
ข้อ 9 วิธีวัดแสงในพื้นที่ทั่วไป / พื้นที่ผลิต ตามมาตรฐาน ได้แก่
- วัดที่ระดับความสูง 75 ซม. จากพื้น
- วัดเป็น grid ทุก ๆ 2 x 2 เมตร
- แล้วนำค่ามา “เฉลี่ย”
ข้อ 10 การวัดแสงที่จุดทำงาน (Workstation) สำหรับงานที่ต้องใช้สายตา “เฉพาะจุด” เช่นงานประกอบชิ้นส่วน งานตรวจสอบคุณภาพ หรืองานละเอียด
- วัดตรงจุดที่สายตามอง หรือชิ้นงาน
- ไม่ใช่วัดแบบเฉลี่ยทั้งพื้นที่
ข้อ 15 กําหนดให้นายจ้างจัดทํารายงานผลการตรวจวัดและวิเคราะห์สภาวะการทํางานเกี่ยวกับความร้อน แสงสว่าง และเสียงภายในสถานประกอบกิจการ ตามแบบที่อธิบดีประกาศกําหนด รูปแบบรายงานผลการตรวจวัดและวิเคราะห์ ที่ใช้จัดทำรายงาน
อ่านฉบับเต็มที่ หลักเกณฑ์ วิธีการตรวจวัด และการวิเคราะห์สภาวะการทํางาน
สรุป
การออกแบบแสงสว่างในโรงงานไม่ใช่ติดโคมไฮเบย์แค่ให้สว่าง แต่ต้องคำนึงถึง “มาตรฐานลักซ์” ตามประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน ที่แบ่งตามความเข้มของแสงที่แตกต่างกัน ตามบริเวณพื้นที่การใช้งาน นอกจากนี้ยังต้องคำนึงถึงวิธีการวัดที่ถูกต้องตามกฎเกณฑ์ เพื่อให้ผู้ประกอบการได้แสงสว่างถูกต้องตามกฎเกณฑ์ที่กระทรวงกำหนด
หากคุณกำลังสร้างโรงงาน คลังสินค้าใหม่ ปรับปรุงแสงเดิม แนะนำให้คำนวณก่อนติดตั้ง เพียงส่งแบบขนาดพื้นที่ หรือรูปหน้างาน เราจะช่วยคุณคำนวณค่าลักซ์ เลือกโคมให้เหมาะ และประเมินจำนวนโคมให้ตรงตามกฎเกณฑ์ที่กำหนด
เรามีบริการออกแบบแสงให้ฟรี ให้คุณเลือกซื้อทั้งโคมไฟไฮเบย์ และโคมโรงงานอุตสาหกรรม พื้นที่รวมแบรนด์ชั้นนำ แสงสว่างที่คุณวางใจได้ จากแบรนด์ที่คุณเลือก สนใจสอบถาม-สั่งซื้อเกี่ยวกับสินค้าเพิ่มเติมได้ที่ Line : @NINELED
